Wie is de baas?

Er wordt in NH veel gesproken over communicatie, leiderschap en rangorde. Er zit een grote kern van waarheid in. Helaas kan niet elk persoon met elk paard omgaan, ook niet na vele lessen communicatie en leiderschap (al wil de commercie-NH je dat natuurlijk wél laten geloven...)

Een mens, is net zoals een hond en een paard een kuddedier, met zijn natuurlijke plaats in de maatschappij.Voorbeeld: Ik heb 20 jaar lang bouviers gehad en mijn schoonfamilie zit in de hondensport. Allemaal dominante honden, waarmee wij geen enkele moeite hebben. Wij zijn namelijk gezegend met een aangeboren dominantie. We laten niet over ons heen lopen, niet door een hond, niet door een paard en niet door een mens. Ik ken een heleboel mensen met bange en onzekere hondjes, maar die tóch niet luisteren naar de baas, wat ons verteld dat de baas lager in rangorde is als dat hondje. Daar is niks mis mee, maar deze persoon zou wel doodongelukkig zijn met een ongehoorzame dominante hond, om nog maar niet te spreken van een gevaarlijke situatie als de hond niet meer onder appel staat.
Met paarden is de situatie niet veel anders, dus het zou wijs zijn om een paard te zoeken wat bij je past qua rangorde. Ik hoor vaak dat bitloos met elk paard zou moeten kunnen en krijg legio voorbeelden van mensen die zo met hun paard omgaan. Pratend, communicerend, 45 is niet nodig, etc. Als ik dan navraag, zijn het meestal lieve rustige paarden, laag in rangorde. Diezelfde mensen zou ik niet graag een dominante 4 jarige onbeleerde hengst in handen geven, die gaat voor plaats nummer één en daarvoor moet je behoorlijk sterk in je schoenen staan. Let op, ik heb het niet over geweld maar over een mentaal overwicht.

GaWaNi Ponyboy, de Indianen-NHer, praat op een van zijn DVD's over de rangorde met het volgende (leuke) voorbeeld: Hij begint met de basis, het Alphadier (de nr. 1, ongeacht mens of paard) en het Betadier (nr. 2). Die hebben altijd ruzie om de 1e plaats. Het Gammadier (nr. 3) kan met beide goed opschieten omdat hij voor zijn gevoel toch nooit op de eerste plaats komt en maakt dus vriendjes met de twee (of een) hogeren. Zo kan hij meeliften op bepaald privileges.
Nu heeft elke kudde ook een Omegadier (de laatste, ongeacht het aantal) Deze heeft een belangrijke sociale functie, welk mij sterk doet denken aan het cabaretcitaat van Theo Maassen, "Als ik me goed voel als ik iemand in elkaar geslagen heb, dan is het toch geen zinloos geweld..." Het omegadier is het pispaaltje van de groep en zijn sociale functie is het welbehagen van de hogere dieren, die hun ego kunnen strelen met het feit dat zij niét de laagste in rangorde zijn. (Als je een nieuw paard in de groep gooit, zul je zien dat het alphadier er op zich niet zo veel aandacht aan besteed, tenzij de nieuweling zich gaat bemoeien met het leiderschap. Hij wordt gewoon genegeerd. Het omegapaard echter, ziet de bui al hangen en probeert de omegastatus kwijt te raken door de strijd aan te gaan. De nieuweling wordt overbluft maar na enkele dagen is de rangorde gesettelt en die laatste plaats raak je niet makkelijk kwijt. De nieuweling komt vaak boven de omega te staan, die nog steeds genoegen moet nemen met zijn slechte positie (zie voorbeeld later in dit stuk)
Het gebruikte voorbeeld van GaWaNi gaat vervolgens over een amazone die een paard koopt. Het paard luistert goed naar haar en zij is het Alphadier, het paard het Gammadier. De echtgenoot, die altijd klaagt dat het paard steeds op zijn tenen gaat staan, terwijl hij toch degene is die alles moet betalen, zou dan het Omegadier zijn. Zo kun je mooi de rangorde omschrijven tussen mensen en paarden in hun "kudde"...

Hempfling heeft in zijn boek Dansen met Paarden ook leuke items over dominantie. Zijn mening dat de ridders en de legerofficieren in die tijd het beste presteerder op hoge rangorde paarden (tevens de reden waarom in de Spaanse rijschool enkel op hengsten rijdt) In de strijd man tegen man, is het natuurlijk erg handig als je dominante hengst het paard van de tegenstander overbluft, waardoor deze geen aanval kan uitoefenen en zelfs als verdediger op de vlucht slaat!.Het was dus zaak om de heftigste paarden te gebruiken, en deze zijn ook in de geschiedenis beroemd geworden. Zo heb je Bucephalus van Alexander de Grote, een paard wat zich alleen liet berijden door Alexander zelf.
In de huidige sport is het hebben van dominantie veel minder belangrijk geworden, en kiest men voor gemak en samenwerking, waardoor castreren veel meer een optie is als rijden op een wilde hengst.

Enkele jaren geleden las ik op een site over probleempaarden het volgende. De site gaf een keur aan oplossingen voor allerlei problemen. (ik heb hem teruggezocht, maar niet meer gevonden. Als iemand dit herkend, graag de url doorgeven!) Als eerste oplossing van een boel problemen stond: Koop een ander paard. En daarbij natuurlijk een goede uitleg. Ik was echt gecharmeerd door deze oplossing. Natuurlijk ben je emotioneel gebonden met je paard, maar de keuze van de aankoop was misschien geen goede aankoop als het paard permanent de baas is. Men kijkt vaak naar het doel (een paard met veel springvermogen als je de springsport in wil, mooie gangen als je wil gaan dressuren, etc) en het uiterlijk. Maar de mentale staat van het paard, ten opzichte van de mentale staat van de eigenaar/ruiter, daar wordt zelden aandacht aan besteed, met alle gevolgen van dien.

Onervaren mensen en een jong paard is ook al zo'n slechte combinatie. Koop een lieve oude ruin, leer ervan, heb er plezier aan, ga samen de wijde wereld in en als je genoeg kennis van zaken hebt, kun je ook eens aan een jong dier beginnen, misschien zelfs wel een veulen, want je hebt tenslotte al iets te rijden. Naderhand heb je twee paarden in de wei en ook dat is veel beter voor je paard(en)
Waarom ruin: Om een oud citaat: "Vertel het je ruin, vraag het je merrie, overleg het met je hengst". Ook een merrie kan soms lastig zijn. De aanschaf van een merrie is trouwens wel beter als je er later zelf nog een veulentje mee wil fokken. Er zijn zoveel redenen om goed na te denken over de aanschaf van je (eerste) paard, laat je dus niet te snel meeslepen door een eerste emotionele keuze....

Ik dacht dat "savvy" een uitvinding was van Parelli, maar het is gewoon 18e eeuws pidgin English, oftewel slaventaal en betekent gezond verstand of praktische intelligentie (afkomstig van het Franse savez vous of het Spaanse sabe usted) een algemeen ingeburgerd woord in Engeland en Amerika, ook al voor de NH. (met dank aan Hermien)
Savvy heb je of heb je niet. Je kunt door DVDs en instructie heel veel leren, en heb je aanleg, dan zul je het kunnen ontwikkelen. Heb je geen aanleg, dan kun je jezelf nog steeds verbeteren maar wordt je toch nooit helemaal echt Savvy... In dat geval: Koop een Savvy-horse, oftewel, een paard met mensenkennis. Dan loopt het toch nog goed af....

Dit artikel is eerder in gewijzigde vorm gepubliceerd in VVR Magazine

next

homenu